De Nederlandse Politieorganisatie

De invoering van de Nationale Politie in 2013 heeft geen verandering gebracht in de taakstelling van de politie. De politie heeft nog steeds dezelfde twee taken (Politiewet 2012, art 3):

  • handhaving van de openbare orde en veiligheid en hulpverlening; onder gezag van de burgemeesters (art 11), en
  • de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde/opsporing; onder gezag van de officier van justitie (art 12).

Bij de regionale politie lag het beheer van de politie bij de korpsbeheerder, doorgaans de burgemeester van de grootste gemeente uit de regio. Sinds de Nationale Politie ligt het beheer geheel, voor beide taken, bij de nationale korpschef die verantwoording aflegt aan de Minister van Veiligheid en Justitie. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken is daarmee meer op afstand gezet. Het is de vraag wat dit betekent voor de uitvoering van de twee taken van de politie?

Veel politiewerk begint bij lokaal politiewerk, dichtbij burgers (‘politie van wijk tot wereld’). Met de actualiteit van dreigende terroristische aanslagen wordt de wijkagent veelvuldig genoemd als belangrijke ‘voelspriet’ in de wijken. Ook terroristische activiteiten beginnen immers ergens in een straat in een wijk. De SMV hecht dan ook grote waarde aan de wijkagent.

Politievrijwilligers vormen de directe verbinding tussen burger en politie. In oktober 2015 heeft de SMV een rapport uitgebracht ‘Politievrijwilligers (on)gewenst…? Over politieke steun, een enthousiaste werkvloer en falend beleid’. Uit dit onderzoek blijkt dat er sinds een eerdere publicatie van de SMVP (Stichting Maatschappij Veiligheid en Politie, voorloper van de SMV) van 25 jaar geleden (!) niets is veranderd als het gaat om het beleid rond de vrijwillige politie. Er is nog steeds geen sprake van een visie op de rol en inzet van politievrijwilligers.

De bestrijding van drugs legt een enorm beslag op de capaciteit van de Nationale Politie. De SMV vindt het huidige beleid, waarbij de verkoop van softdrugs in coffeeshops (de ‘voordeur’) wordt toegestaan, maar de teelt en levering (de ‘achterdeur’) is verboden, niet uit te leggen.

Publicaties
Recente publicaties van de SMV rond dit project:

Herstel van checks and balances bij de politie
SMV (2016)
Sinds 1 januari 2013 kent Nederland één landelijke politieorganisatie: de Nationale Politie. We zijn nu drie jaar verder. Welke gevolgen brengt de introductie van dit nieuwe politiebestel tot nu toe met zich mee? 

Politievrijwillers (on)gewenst..?
Steden, R. van, & Mehlbaum, S. (2015)
Over politieke steun, een enthousiaste werkvloer en falend beleid

Een ideaalbeeld van de wijkagent als eerste lijn van de politie van wijk tot wereld
SMV (2015)
De politie is bij uitstek in staat om bij te dragen aan veiligheid van de samenleving door het aangaan van arrangementen met burgers, maatschappelijke organisaties en andere overheidsinstantie. En dat begint aan de voet van de samenleving: de leefsituatie van burgers in wijken.

Alternatieven voor de aanpak van drugs
SMV (2014)
Achtergrondstudie ten behoeve van een actieplan

Voor meer publicaties rond dit project, zie de kennisbank.

Column van de ‘Bezorgde Dienders’
‘Onbekend maakt onbemind’. Vanuit deze gedachte gaf de Stichting Maatschappij en Veiligheid de gelegenheid aan het Platform Bezorgde Dienders om regelmatig een column te plaatsen op de website van de stichting. De verhalen van de dienders geven inzicht in de dagelijkse praktijk van politiemensen en anderen die zich inzetten voor de veiligheid. Lees hier de columns

Publicatieprijs Stichting Maatschappij en Veiligheid
Eenmaal per twee jaar wordt de Publicatieprijs SMV toegekend aan een publicatie die op een creatieve manier een probleem op het gebied van openbare orde en veiligheid behandelt. Een leesploeg verzamelt gedurende twee jaar publicaties die hiervoor in aanmerking komen en draagt een vijftal publicaties voor aan de jury. De jury kiest de winnende publicatie, die wordt beloond met een geldbedrag en een oorkonde. Traditiegetrouw wordt rond het thema van de winnende publicatie een conferentie georganiseerd.

Cahiers Politiestudies
Begin 2009 zijn de Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie en haar Belgische zusterorganisatie, het Centrum voor Politie Studies (CPS), begonnen met het gezamenlijk uitgeven van de zogenoemde ‘Cahiers Politiestudies’.

In deze uitgaven worden bijdragen gebundeld, gericht op thema’s en fenomenen binnen het politie- en veiligheidsdomein. Alhoewel het criminologische perspectief domineert, kennen de bijdragen een multidisciplinair karakter. De artikelen zijn van de hand van zowel wetenschappers als van deskundigen uit de veiligheidspraktijk. Alle bijdragen worden voor publicatie beoordeeld door een groep internationale, voor de auteurs anonieme, reviewers uit de wetenschap en politiepraktijk. Daarmee is de kwaliteit van de uitgaven gewaarborgd.

Deze boeken bevatten zeer interessante essays en geven een actueel beeld van de praktijk en de (wetenschappelijke) opvattingen over verschillende thema’s in België en Nederland. Vier maal per jaar verschijnen deze publicaties, waarvan één maal in het Engels. Klik hier voor een overzicht van alle boektitels.